Preek, gehouden op 21 november 2021, Psalm 138

Ds. Rina Mulderij

Gemeente van Jezus Christus,

Daar zat ik dan achter het computerscherm. Voor deze zondag moest er een preek komen. Een dikke week ben ik uit de running geweest, doordat griep me in de greep had. Een wit scherm straalde me tegemoet. Er moest een preek voor vandaag komen. Er moest, maar het lukte me niet. De stukken met Bijbeluitleg, die ik een week tevoren had opgeschreven, tja, mooie woorden. Woorden van dankbaarheid tot God die zelfs naar degene omziet, die helemaal onderop is komen te liggen. De Heer, die het geroep heeft gehoord van degene die om hulp heeft gebeden. Soms moet het uit je tenen komen om tot een verhaal te komen. Het doet me ook denken aan wie een geliefde moet missen aan de dood. Dan zit je ook voor zo’n leeg scherm. Er schiet van alles en niets door je hoofd. Alle herinneringen aan wie je lief is, komen voorbij. Gevoelens van liefde, maar soms ook boosheid, waar jij je voor schaamt, dat je zo over hem of haar denkt. Wat maakt het uit? Voor wie maakt het uit? Je voelt je leeg zonder die ander. Uit het lood geslagen. Maakt zo’n dag als deze dan wat uit?

Het kost tijd om vanuit rouw, verdriet uit liefde die nooit over gaat, om vanuit de rouw weer naar het leven om te keren. Voor de één gaat het sneller dan voor een ander. Een cliché misschien, maar we herkennen het allemaal wel. Jouw draad van leven gaat verder, terwijl de draad van die geliefde is afgekapt. Soms kun je zo bij het losse eindje blijven zitten. Kun je ooit nog weer vreugde kennen? Bij elk volgend gebeuren van verjaardag of nieuw leven, kan het gevoel je overvallen, dat het een dag met een zwart randje is. Er mist namelijk een belangrijk persoon, met wie jij dit niet meer kunt delen. Dat kan je verdrietig stemmen, dat diegene dit niet meer meemaakt. Het kan je leeg maken te midden van het leven dat door gaat.

En het leven gaat door. Dat ervaart de bidder van deze Psalm ook. “U houdt mij in leven, … uw rechterhand brengt mij redding, al is mijn weg vol gevaar.” Vanuit de overleefstand mag de bidder overgaan naar het besef dat er weer leven is. Dat Gods aanwezigheid erbij is, dat Zijn liefde en trouw met ons doorgaat, wat wij ook meemaken, wanneer wij vanuit de leegte om antwoord hebben geroepen. Het gaat de bidder om doorleefde dankbaarheid. Dat is geen gemakkelijke dankbaarheid, maar we mogen zien, dat God ons in onze nood, in ons verdriet erbij is. Wanneer we in de afgrond van de leegte kijken, gaat het niet om die leegte te vullen. Alsof het daar om gaat in geloven: dat God ons verdriet vult met Zijn presentie. Of zoals Bonhoeffer het heeft verwoord in zijn gedicht “Als je van iemand houdt”:

…Zeg niet: “God zal de leegte vullen”,
want – geloof me – dat doet Hij niet.
Integendeel: Hij houdt de leegte leeg
en helpt ons om zo de vroegere gemeenschap
met elkaar te bewaren, zij het ook in pijn.
Hoe mooier en rijker de herinneringen,
des te moeilijker is het afscheid.
Maar dankbaarheid zal de pijn der herinnering
veranderen in stille vreugde….

Geloven in God, te midden van de leegte van het bestaan, gaat om ervaren dat de Allerhoogste bij ons is, wanneer we ons zo klein voelen in het gemis. Dat er lieve mensen om ons heen staan, die met zwijgende liefde bij ons zijn, omdat ze weten dat elk woord nu te veel kan zijn. De leegte van het scherm vult zich uiteindelijk weer. Als we verder zijn in onze rouw, zien we die liefdevolle herinneringen en we delen die uit dankbaarheid. We noemen de namen van hen die ons zijn voorgegaan in het licht. Wij wandelen hier op aarde verder. Rijker in liefde, gerijpt door twijfel en verdriet heen, dat vanuit de leegte er ook weer nieuwe wegen zullen ontstaan, die ons op het spoor van God en van elkaar brengen. Soms is dat niet eenvoudig, kost het ons tijd, soms heel ons leven lang. Als we bij elkaar blijven, geduld hebben met de ander, nederig van hart zijn, dat mijn pijn jouw pijn niet uitsluit, maar het erkent, dat we allemaal verdriet hebben, dan worden dat levenslessen die jou en mij kleuren en maken tot wie wij zijn. Dat we door dankbaarheid het leven aan kunnen. Dat maakt dat wij vandaag ook kunnen loven, als herinnering aan hen die ons leiden naar de komst van Gods nieuwe Rijk, die Jezus ook ons beloofd heeft. Amen.